Το πρόβλημα των ερωτήσεων στην Ειδική Εκπαίδευση.. ή πόσο δίκιο είχες παιδί μου :)

Η κυριολεξία και η σαφήνεια που χαρακτηρίζει συχνά την σκέψη των ατόμων με αυτιστική διαταραχή μας φέρνουν συχνά αντιμέτωπους με την υποχρεωτική παραδοχή της ορθότητας των απαντήσεων τους παρόλο που αυτές δεν συμπίπτουν με την “κοινή νευροτυπική αντίληψη” και την προσδοκία μας ως θεραπευτές. Ένα απλό παράδειγμα θα μπορούσε να είναι το εξής:

 

ο θεραπευτής ρωτάει τον μαθητή σηκώνοντας την κάρτα που δείχνει ένα μπουκάλι νερό

 

Θ: “τί το κάνουμε αυτό;”

Μ:”το ζωγραφίζουμε!”

 

πρίν λοιπόν βιαστούμε να διορθώσουμε τον μαθητή ας σκεφτούμε τα εξής:

 

που αναφερόταν ο θεραπευτής όταν ρωτούσε σχετικά με την κάρτα που κρατούσε;

 

  • άν αναφερόταν στην κάρτα (μη λαμβάνοντας υπόψη το εικονιζόμενο σχέδιο) πιθανές και αποδεκτές απαντήσεις είναι ότι τις κάρτες τις “βλέπουμε”, τις “κρατάμε, τις “ανακατεύουμε”, τις “μοιράζουμε” κ.ο.κ

  • άν ο μαθητής αναφερθεί στο σχέδιο του μπουκαλιού αλλά ΌΧΙ στο μπουκάλι τότε λογικά θα απαντήσει σχετικά με τα σχέδια οπότε τα “σχεδιαζουμε”, τα “ζωγραφίζουμε”, τα “σβήνουμε” κ.ο.κ

  • αν τελικά το παιδί όντως “μαντέψει” την μη καθορισμένη πρόθεση του θεραπευτή και απαντήσει σχετικά με το μπουκάλι του νερού τότε κ πάλι οι αποδεκτές απαντήσεις είναι σαφέστατα παραπάνω απο μία. Τα μπουκάλια “τα ανοίγουμε” τα αδειάζουμε” τα “γεμίζουμε” και πάντως όχι “τα πίνουμε”.

  • το “πίνουμε” είναι η απάντηση που θεωρητικά ο θεραπευτής αδικαιολόγητα περιμένει ως 'την πιο αναμενόμενη” ενώ αυτή είναι αποδεκτή και σωστή μόνο στην περίπτωση που το παιδί απαντήσει σε σχέση με την “πιθανή” περίπτωση το περιεχόμενο του μπουκαλιού να είναι νερό (τα μπουκάλια μια ωραία ιδέα είναι να τα γεμίζεις με άμμο!!)

     

    Συνοψίζοντας είναι αντιληπτό πως συχνά οι ερωτήσεις μας πάσχουν σοβαρά σε επίπεδο σαφήνειας και αυστηρού καθορισμού. Είναι πραγματικά λυπηρό όταν σ αυτές τις περιπτώσεις ορισμένοι βιάζονται να διορθώσουν και να επικρίνουν το μαθητή για την επιλογή της απάντησης μη μπαίνοντας στην παραπάνω διαδικασία ερμηνείας και αξιολόγησης του γιατί ο μαθητής ανταποκρίθηκε μ αυτόν τον τρόπο.

 

Γιάννης Μπούγος, Ψυχολόγος

Σύναψις”

 

 

 

 

Σκέφτομαι πως όταν μια ασυνήθιστη ή εκ πρώτης όψεως παράξενη συμπεριφορά σε αυτιστικά και όχι μόνο άτομα γίνεται με επιμέλεια, συνείδηση και ενημερότητα απ’ το ίδιο το άτομο πάυει να είναι παράξενη ή τελοσπάντων είναι μια τόσο «επιτυχημένα» αποκλίνουσα συμπεριφορά που τελικά τείνει είναι φυσιολογική.

Πότε μπορεί αυτή η συμπεριφορά που ξεφέυγει απο το κοινώς παραδεκτό ως «φυσιολογικό» να είναι λειτουργική; Ίσως όταν συντρέχουν οι εξής λόγοι

Η Συμπεριφορά

• συμμορφώνεται με τους κοινωνικούς κανόνες και εκδηλώνεται μόνο προσαρμοσμένη στις κοινωνικές συνθήκες που την επιτρέπουν 
• δεν εμποδίζει το άτομο να εξελιχθεί περαιτέρω 
• αντέχει το άτομο να μήν την εκδηλώσει και αποδέχεται την «κανονικότητα» των άλλων
• το ίδιο το άτομο γνωρίζει τον αντίκτυπο της συμπεριφοράς του στους άλλους
Έτσι οδηγούμαστε στο συμπέρασμα πως το ζητούμενο στις ζωές των «διαφορετικά σκεπτόμενων» ανθρώπων όπως οι αυτιστικοί δεν είναι να τους μετατρέψουμε σε «κανονικούς» όσο να τους δείξουμε τον «τρόπο να είναι διαφορετικοί αλλά λειτουργικοί» χωρίς ν’αλλάξουν..

Ας δούμε ένα παράδειγμα

Ο Α. είναι ένα ενήλικο αυτιστικό άτομο που ενδεικτικά

• τακτοποιεί συνέχεια τα πράγματα του με ορισμένο παράδοξο τρόπο αλλά και διορθώνει τις ασσυμετρίες όπου τις εντοπίζει 
• ανακουφίζεται όταν περνάει επαναλαμβανόμενα το δάχτυλο του μπροστά απ τα μάτια του και το παρακολουθεί
• τον ενδιαφέρουν μόνο τα λάστιχα των αυτοκινήτων. Θέλει να τα μυρίζει και να κοιτάει απο κάτω απο τα αυτοκίνητα
• επικεντρώνεται συνεχώς σε λεπτομέρειες του περιβάλλοντος που οι υπόλοιποι συνήθως δε δίνουν σημασία και 
• δεν θέλει να μιλάει πολύ

Στην πρώτη υποθετική περίπτωση ο Α. βιώνει συνεχώς έντονο άγχος, κανείς δε φαίνεται να τον καταλαβαίνει, εντοπίζει συνεχώς ασσυμετρίες και λάθη και δεν μπορεί να λειτουργήσει π.χ στο σούπερ μάρκετ τον κατακλύζει η επιθυμία να τακτοποιήσει τα αντικείμενα που βρίσκονται στις κούτες ή σε μη αναμενόμενες θέσεις και αυτό δεν του επιτρέπεται. Επιπλέον ο Α. έχει αντικοινωνική συμπεριφορά και μαλώνει συχνά με αγνώστους γιατί στο δρόμο αναλώνεται υπερβολικά στο να σκύβει κάτω απο τα αυτοκίνητα τους για να μυρίσει τα λάστιχα και να κοιτάξει. Αποτέλεσμα αυτού είναι ο Α. να ζει με την απόρριψη, τα έκπληκτα βλέμματα και τον αποκλεισμό απο το βασίλειο των ατόμων της νευροτυπικής αντίληψης όπου αυτά που κάνει είναι «τρελά» και ασύμβατα με την πραγματικότητα. Έτσι βγαίνει λιγότερο εώς καθόλου απο το σπίτι του. Οι κοινωνικές επαφές του Α. είναι πολύ περιορισμένες και αφορούν κυρίως τα πρόσωπα του οικογενειακού περιβάλλοντος. Και πάλι όμως η αλληλεπίδραση του δεν είναι επιτυχής αφού οι δικοί του εξαντλούνται και ματαιώνονται εφόσον ο Α. «περνάει συνεχώς το δάχτυλο του μπροστά απ’ τα μάτια του», «του αρέσουν άσχετες λεπτομέρειες που δεν αρέσουν σε κανέναν άλλον» και «κουράζεται εύκολα και αντιδρά όταν ανταλλάξει μια δυο κουβέντες».

Στην δεύτερη υποθετική περίπτωση ο Α. αντέχει πια τις επισκέψεις στο σούπερ μάρκετ. Έμαθε να ενημερώνει τον υπέυθυνο όταν έβλεπε κούτες στο πάτωμα και αυτό τον καθησύχαζε. Έμαθε πως οι ασσυμετρίες του περιβάλλοντος δεν είναι πραγματικές απειλές για τον ίδιο και οτι υπάρχουν χώροι όπως το σπίτι του που μπορεί να εκφράζει σε συμφωνία με τους δικούς του αυτή του την ανάγκη. Συζητώντας με τον πατέρα του για τα λάστιχα (ο Α. δεν δυσφορούσε ποτέ να μιλάει γι αυτό) ανακάλυψαν πως ένας οικογενεικός φίλος ασχολείται με λάστιχα αυτοκινήτων και στο συνεργείο του σηκώνουν τα αυτοκίνητα ψηλά για να τα επισκευάσουν. Έτσι ο Α. «βρήκε» τον παράδεισο του που όμως έπρεπε να μάθει να συνεργάζεται με τον ιδιοκτήτη, να περιμένει και να συναλλάσεται μαζί του στο πλαίσιο μια αμοιβαίως επικερδούς σχέσης. Ο Α. έπιασε δουλειά στο συνεργείο και δεν ξαναμάλωσε με τους ιδιοκτήτες των αυτοκινήτων.
Τέλος ο Α. αφού εκπαιδεύτηκε στην αυτοδιαχείριση και την ενσυναίσθηση συμφώνησε να κλείνεται στο δωμάτιο του για να περνάει το δάχτυλο μπροστά απ’τα μάτια του (πολύ λιγότερες φορές πια αφού ζούσε με λιγότερο άγχος) και η μητέρα του δεν τον ξαναείδε ποτέ να το κάνει..
Ο Α. τελικά δεν άλλαξε ούτε ο ίδιος, ούτε οι άλλοι, ούτε το περιβάλλον. Αν άλλαξε κάτι ήταν ο συσχετισμός αυτών. Και όμως ο Α. έπαψε να είναι ένας «παράξενος και διαφορετικός» άνθρωπος που δεν ταιριάζει.. 
Παραμένει η πρόκληση να ανακατευθύνουμε και να τροποποιούμε τη συμπεριφορά των διαφορετικών ατόμων σε πλάισια πιο κοινωνικά μ΄έναν τρόπο που να μπορέσουν να ζήσουν ισότιμα και αρμονικά μέσα στη κοινωνία

Μπούγος Γιάννης, Ψυχολόγος
ΣΥΝΑΨΙΣ Αιγάλεω-Πειραιά

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ ΖΩΗΣ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ από την Ευαγγελία Τριανταφύλλου Εργοθεραπεύτρια Κέντρα Σύναψις Αιγάλεω - Πειραιάς

 

Όλοι οι άνθρωποι κατά την διάρκεια της ημέρας εκτελούμε μία σειρά από δραστηριότητες οι οποίες ποικίλουν, διαφέρουν από άτομο σε άτομο και απαιτούν κάποιες δεξιότητες για να ολοκληρωθούν. Έχετε σκεφτεί ποτέ πόσα είναι τα πράγματα που κάνετε μαζί με το παιδί σας και πόσες είναι οι δεξιότητες που χρειάζονται για να ολοκληρώσετε μια δραστηριότητα? Ας δούμε αναλυτικότερα πόσα πράγματα μαθαίνετε στο παιδί σας χωρίς ίσως να το καταλαβαίνετε και πόσα περισσότερα μπορείτε να του μάθετε αν μειώσετε την βοήθεια που του παρέχετε.
• Ένδυση-απόδυση :Ενθαρρύνετε το παιδί σας να ντυθεί μόνο του, ξεκινήστε να ετοιμάζεστε λίγα λεπτά πιο νωρίς για να έχετε χρόνο ενισχύοντας έτσι την διαδοχικότητα μια δεξιότητα που απαιτείται για την ολοκλήρωση βήμα-βήμα της δραστηριότητας. Επίσης, την λεπτή κινητικότητα για το κλείσιμο των κουμπιών και των φερμουάρ που υπάρχουν στα ρούχα αλλά και γνωστικές δεξιότητες που χρειάζονται για την επιλογή των κατάλληλων ρούχων ανάλογα με την ώρα της ημέρας, τις καιρικές συνθήκες ακόμη και την περίσταση.
• Στοματική υγιεινή : Το πλύσιμο των δοντιών είναι μια διαδικασία που αρέσει στα περισσότερα παιδιά και σε ποιόν άλλωστε δεν αρέσουν τα παιχνίδια με το νερό. Ενώ, εσείς εκπαιδεύετε στο παιδί σας μια υγιεινή δράση ταυτόχρονα ενισχύετε και γνωστικές δεξιότητες που χρειάζονται για τη σωστή επιλογή και χρήση προϊόντων, υλικών και εξοπλισμού κατάλληλων για την στοματική υγιεινή. Επιπλέον, όσον αφορά το κινητικό του κομμάτι δυναμώνετε το πέρασμα μέσης γραμμής καθώς το παιδί πλένει τα δόντια του κατά μήκος της στοματικής του κοιλότητας, την πλευρίωση διότι το παιδί ολοκληρώνει την δραστηριότητα χρησιμοποιώντας το επικρατές του άκρο (δεξί ή αριστερό χέρι), τον αμφίπλευρο συντονισμό την στιγμή που το παιδί σας τοποθετεί την οδοντόκρεμα πάνω στην οδοντόβουρτσα του, την λεπτή κινητικότητα που απαιτείται για το άνοιγμα και το κλείσιμο της οδοντόκρεμας αλλά και την διαδοχή μία σημαντική δεξιότητα για την ολοκλήρωση της παραπάνω δράσης.
• Σίτιση, φαγητό και προετοιμασία γεύματος: Μετατρέψτε το μαγείρεμα σε μια πολύ διασκεδαστική δραστηριότητα και κάντε το μαζί με το παιδί σας. Αφήστε το να στρώσει το τραπέζι και να δημιουργήσει σύνολα και υποσύνολα με τα πιάτα και τα μαχαιροπίρουνα. Ανακατέψτε μαζί την κατσαρόλα και φτιάξτε κύκλους καθώς ανακατεύεται τα φαγητά όπως και μυϊκή ενδυνάμωση των άνω άκρων. Δώστε του την δυνατότητα να βάζει εκείνο τα όσπρια στα μαγειρικά σκεύη αναπτύσσοντας και ικανοποιώντας έτσι τις αισθητηριακές του αναζητήσεις. Επίσης, μην αποτρέπετε το παιδί σας να τρώει μόνο του και ας λερώνεται. Η ανεξάρτητη σίτιση βοηθάει στην ανάπτυξη του οπτικοκινητικού και στοματοκινητικού συντονισμού, στην πλευρίωση του εάν δεν έχει ήδη κατακτηθεί αλλά και στην λεπτή του κινητικότητα.
• Φροντίδα ρούχων και καθαριότητα : Πείτε στο παιδί να σας βοηθήσει την στιγμή που βάζετε πλυντήριο είναι μια καλή στιγμή να κάντε φυσική ταξινόμηση χρωμάτων λευκά, σκούρα, ροζ ακόμη και κατηγοριοποίηση με βάση το υλικό ή το ρούχο (μπλούζες, παντελόνια, εσώρουχα), απλώστε τα ρούχα μαζί άλλη μια καλή άσκηση για την ενδυνάμωση της δακτυλικής – τριποδικής λαβής (μανταλάκια). Στην συνέχεια, βάλτε το να τα τακτοποιήσει μόνο του στο χώρο βοηθώντας με αυτόν τον τρόπο στην οργάνωση του. 
• Πλύσιμο σώματος : Αφήστε το παιδί να κάνει μόνο του μπάνιο ακόμη και αν κάνει χάλια το χώρο σας. Με αυτό τον τρόπο θα εξερευνήσει το σώμα του. Καθώς πλένεται ονοματίστε μαζί τα σημεία του σώματος που σαπουνίζει είναι μια πολύ καλή άσκηση σωματογνωσίας. Επιπλέον, όσον αφορά το γνωστικό κομμάτι μαθαίνει ποια είναι τα κατάλληλα προϊόντα για χρήση ακόμη και τις ποσότητες πολύ-λίγο (σαμπουάν-αφρόλουτρο). Τέλος, ενισχύονται και κινητικές δεξιότητες όπως είναι η ισορροπία το παιδί είναι σε όρθια θέση και μπορεί να σηκώνει το εκάστοτε πόδι για να το πλύνει, το πέρασμα μέσης γραμμής διότι με το επικρατές άνω άκρο πλένει όλο του το σώμα ο αμφίπλευρος συντονισμός του πλένω με τα δυο μου χέρια τα μαλλιά μου.
Το πιο σημαντικό είναι να μην ξεχνάμε ότι είναι παιδιά και ο καλύτερος τρόπος για να μάθει ένα παιδί είναι το παιχνίδι ας γίνουμε λοιπόν όλοι πάλι παιδιά. Μετατρέψτε το σπίτι σε ένα μεγάλο παιδότοπο όπου τα έπιπλα θα είναι τα παιχνίδια περάστε κάτω από τα τραπέζια, περπατήστε πάνω στα μαξιλάρια του καναπέ και στις καρέκλες (αδρή κινητικότητα). Διασκεδάστε μαζί με τα παιδιά σας, βάλτε την φαντασία σας να δουλέψει και βγάλτε το παιδί που κρύβετε μέσα σας!!!

Πράγματα που έμαθα απο ένα μπισκότο...

• Μερικά μπισκότα είναι στρογγυλά και κυλάνε ενώ άλλα είναι τετράγωνα και δεν κυλούν (σχήματα και χρήσεις). Κάποια μπισκότα είναι αλμυρά και κάποια γλυκά (αντίθετες έννοιες). Όλα όμως λέγονται μπισκότα..(ισότητα και αποδοχή της διαφορετικότητας)
• Αν το κόψεις στα δυο, τα μέρη που προκύπτουν λέγονται πάλι μπισκότα..(διατήρηση της έννοιας προέλευσης και του συνόλου)
• Αν το κόψεις στα 3 το ένα απ αυτά λέγεται 1/3. (κλάσματα)
• Τα 3 κομμάτια δεν μπορούν να μοιραστούν σε 2 παιδιά. (διαιρετότητα)
• Αν κόψω ένα μπισκότο ακριβώς στη μέση και το μοιραστώ αυτό λέγεται «δικαιοσύνη»
• Μισό μπισκότο και μισό μπισκότο κάνουν ένα μπισκότο (μαθηματικές έννοιες)
• Μερικά είναι γεμιστά με σοκολάτα και αυτή βρίσκεται «μέσα» ενώ τα υπόλοιπα βρίσκονται «έξω» (επιρρήματα)
• Αν μοιραστώ το μπισκότο μ’ έναν φίλο είμαι «ευγενικός».(αφηρημένες έννοιες)
• Αν στο φίλο μου δεν αρέσει η σοκολάτα θα καταλάβω ότι οι ανάγκες του είναι διαφορετικές απ’τις δικές μου (ενσυναισθησία)
• Ένα στρογγυλό μπισκότο μπορεί να είναι μια ρόδα αυτοκινήτου (συμβολικό παιχνίδι).
• Το μπισκότο έχει ζάχαρη παρόλο που αυτό δε φαίνεται. Το μπισκότο έχει και άλλα συστατικά πού όλα μαζί κάνουν «μπισκότο». Μπορώ να λέω ότι τρώω πολύ «ζάχαρη» και να εννοώ ότι τρώω πολλά μπισκότα. (μεταφορικός λόγος)
• Αν τρώω πολλά μπισκότα θα παχύνω (αιτίες και αποτελέσματα)
• Λίγο μπισκότο θα μου δώσει ενέργεια...πολλά μπισκότα θα μου την αφαιρέσουν (κανόνας του μέτρου)
• Για να μην πέσουν ψίχουλα στο πάτωμα θα πρέπει να το φάω ολόκληρο ή να φέρω πιάτο..(στρατηγικές επίλυσης προβλημάτων)

Καλές διδασκαλίες στους μικρούς μας φίλους.. :))))

Μπούγος Ιωάννης, Ψυχολόγος

Παράλληλη Στήριξη

Η διαρκής πρόκληση για ένταξη και παράλληλη στήριξη μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στο σχολείο..

Με μεγάλη χαρά την Παρασκευή ξεκινήσαμε την παροχή εποπτείας σε συνοδούς παιδιών σε σχολεία γενικής εκπαίδευσης!

Με αυτήν την αφορμή, με την πολύχρονη εμπειρία μας και την επίτευξη του τελικού σκοπού οι μαθητές μας να εντάσσονται απρόσκοπτα και χωρίς συνοδό στη γενική εκπαίδευση θελήσαμε να συνοψίσουμε ενδεικτικά κάποιες βασικές αρχές για την υλοποίηση και την εφαρμογή... αποτελεσματικών προγραμμάτων παράλληλης στήριξης στη σχολική τάξη.

• Κάθε πρώιμη παρέμβαση οφείλει να είναι απολύτως προσανατολισμένη να δώσει στο μαθητή μας τα εφόδια εκείνα που θα τον καταστήσουν ικανό να ενσωματωθεί και να μπορέσει να λειτουργήσει αυτόνομα και ανεξάρτητα μέσα στη σχολική τάξη.• Η παρακίνηση και βοήθεια του σκιώδους δασκάλου - συνοδού πρέπει να είναι πάντα συνειδητή, μεθοδική και σταδιακά μειούμενη.
• Η παρατήρηση του περιβάλλοντος (ήχοι, χρώματα, διάταξη θρανιών, θέση κλπ) και η λεπτομερής καταγραφή της συμπεριφοράς του μαθητή μας ειδικά για τα παιδιά που ανήκουν στο αυτιστικό φάσμα είναι αναγκαία.
• Ο συνοδός οφείλει να «εκπαιδεύσει» τον δάσκαλο μέσω τεχνικών διαφοροποιούμενης διδασκαλίας (όποτε και αν χρειάζεται) έτσι ώστε η συμμετοχή του μαθητή να είναι ισότιμη.
• Η ειδική μεταχείριση (είτε θετική είτε αρνητική) έχει αρνητικά αποτελέσματα για τον μαθητή μας και οδηγεί στην περιθωριοποίηση και στοχοποίησή του.
• Η προστασία του παιδιού και η ενθάρρυνση του να εμπλέκεται σε θετικές κοινωνικές διαδράσεις με τους συμμαθητές είναι απαραίτητη.
• Τα δικαιώματα του μαθητή μας για ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση είναι αδιαπραγμάτευτα και είμαστε εκεί για αναδείξουμε αυτή την πραγματικότητα.
• Η ένταξη είναι μια διαδικασία αμφίδρομη και αφορά όχι μόνο την εκπαίδευση του μαθητή μας αλλά και την ευρύτερη ευαισθητοποίηση και εκπαίδευση όλης της τάξης και του σχολείου στην ουσιαστική αποδοχή και συμπερίληψη ατόμων με διαφορετικές ανάγκες στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Μπούγος Ιωάννης – Ψυχολόγος

Διδασκαλία παραμυθιού ..ένα παράδειγμα

. Αν φορούσε πράσινο σκουφί θα λεγόταν πρασινοσκουφίτσα (σύνθετες λέξεις μαθησιακό Α και Β δημοτικου και φωνολογική ενημερότητα πως μετατρέπω μια λέξη αντικαθιστώντας το πρώτο συνθετικό)
. Κοκκινοσκουφίτσα είναι υποκοριστικό του κοκκινοσκούφα που δεν το πολυλέμε αλλά είναι σωστό (καταλήξεις και υποκοριστικά Α, Β δημοτικού)
. Η κοκκινοσκουφίτσα είναι πολυσύλλαβη λέξη κι αν τη συλλαβίσω πολύ αργά και ο μαθητής μου την συγκρατήσει και την ανακαλέσει τον έχω βοηθήσει στην ακουστική μνήμη. (Β δημοτικού, συλλαβισμός, ακουστική μνήμη, φωνολογική ενημερότητα)
. Την κοκκινοσκουφίτσα μπορώ να την αφηγηθώ με πολλές λεπτομέρειες ή να την πω περιληπτικά (δεξιότητες αφήγησης, χρονικές αλληλουχίες, σύμπτυξη περιεχομένου, λέξεις κλειδιά, κεντρική συνοχή, επικεφαλίδες και απόδοση περίληψης)
. Δεν μιλάμε με αγνώστους στο δρόμο (κοινωνικές ιστορίες)
. Αν ο λύκος ήταν πρόβατο πως θα άλλαζε το παραμύθι (δημιουργική σκέψη και εναλλακτικά σενάρια).
. Πως θα μπορούσε η κοκκινοσκουφίτσα να αποφύγει τον λύκο (επίλυση προβλημάτων)
.Τι σημαίνει μεταμφιέζομαι και υποδύομαι κάτι άλλο απο αυτό που είμαι και πώς αυτό μπορεί να με ωφελήσει. (γενίκευση και παιχνίδι ρόλων)
. Η κοκκινοσκουφίτσα δεν είναι παραμύθι αλλά μια αλληλουχία γεγονότων με συγκεκριμένη σειρά που θα μπορούσε να έχει όμως μια άλλη σειρά ή κάποια στοιχεία που θα ήταν καθοριστικά σε βαθμό που δεν θα μπορούσαμε να το λέμε πια "η κοκκινοσκουφίτσα'' (θεωρία σύνολων και αξιολόγηση της σημαντικότητας των επιμέρους υποσυνόλων)
. Η κοκκινοσκουφίτσα δεν είναι παραμύθι. Είναι ένα κορίτσι,ένα σενάριο, μια ιστορία, ενα θεατρικό έργο, μια ταινία ταυτόχρονα (πολυσημία του λόγου)
Την κοκκινοσκουφίτσα μπορείς: να την γράψεις, να την απαγγείλεις, να την ζωγραφίσεις και μετά να την κόψεις και να την κολλήσεις, να την υποδυθείς..

Επίσης μπορούμε να τη διαβάσουμε για να κοιμηθεί το μωρό μας.. emoticon smile

Καλές διδασκαλίες στους μικρούς μας φίλους

Μπούγος Ιωάννης Ψυχολόγος

Το παιχνίδι της αποδοχής! (ή αλλιώς "πόσο μοιάζουμε και πόσο διαφέρουμε")

Αφού κάνουμε έναν κύκλο όλοι αντικριστά χωριζόμαστε σε τυχαία ζευγάρια και ξεκινάμε ερωτήσεις που μας αφορούν .."τί χρώμα είναι τα μαλλιά μου;", "πόσα δάχτυλα έχω;", ''τι χρώμα έχει η τσάντα μου'', "μ' αρέσει να παίζω;" κτλ. Για κάθε ίδια απάντηση βάζουμε μια μικρή κόκκινη μπάλα σ'ένα κουτί ..για κάθε διαφορετική απάντηση μια πράσινη μπάλα σ' ένα άλλο κουτί. 
Ποιό κουτί θα γεμίσει γρηγορότερα άραγε;;;;

Μπούγος Ιωάννης - Ψυχολόγος

Παράδειγμα Διδασκαλίας στην Πολύπλοκότητα Σκέψης..

Τι είναι τελικά αυτό; 
Είναι ένας Άγιος Βασίλης ή σοκολάτα;
Είναι ένας Άγιος Βασίλης μέχρι να βγάλουμε το περιτύλιγμα όπου τότε είναι σοκολάτα..δηλαδή η σοκολάτα πρίν την αποκάλυψη δεν ισχύει..ισχύει μόνο αν πούμε οτι είναι ένας Άγιος Βασίλης "από" σοκολάτα δηλαδή "σοκολατένιος" άρα "τρώγεται" επειδή δεν είναι Άγιος Βασίλης αλλά "σοκολατένιοςΆγιοςΒασίλης" ..

διδάσκουμε την έννοια του περιεχόμενου δηλαδή οτι κάτι μπορεί να εμπεριέχεται και να προσδιορίζει το ''Όλο'' σύνολο με το περιέχον και το περιέχομενο μαζί δηλαδή το περιτύλιγμα μαζί με το υλικό..όπως θα λέγαμε ''Το τραγούδι (περιτύλιγμα) που μιλάει για (έχει μέσα) τον μικρό τυμπανιστή''.!